تجمع پروتئینهای چسبنده توی مغز یکی از نشانههای اصلی آلزایمره که به نظر میرسه با پیشرفت این بیماری رابطه خیلی نزدیکی داره. حالا دانشمندا راه جدیدی پیدا کردن تا این تودههای مضر رو از مغز موشها و چشم مگسهای سرکه پاک کنن.
این درمان که خیلی هم امیدوارکنندهست، شامل مصرف خوراکی «آرژنین» میشه؛ یه نوع آمینواسید که همین الان هم برای درمان بیماریهایی مثل درد قفسه سینه و فشار خون بالا استفاده میشه.
این کشف کار تیمی از دانشگاه کیندای و مؤسسه ملی علوم اعصاب ژاپنه که روی پلاکهای آمیلوئید بتا (همونهایی که توی آلزایمر دیده میشن) تمرکز کرده بودن. اگه همین نتایج روی مغز انسان هم جواب بده، ممکنه یه راه جدید، امن و راحت برای مقابله با یکی از اصلیترین علائم مولکولی آلزایمر پیدا کرده باشیم.
یوشیتاکا ناگای، متخصص علوم اعصاب از دانشگاه کیندای میگه: تحقیق ما نشون میده که آرژنین میتونه هم توی محیط آزمایشگاهی و هم توی بدن موجود زنده جلوی تجمع آمیلوئید بتا رو بگیره. چیزی که این کشف رو خیلی هیجانانگیز میکنه اینه که آرژنین یه داروی کاملاً ایمن و ارزونه و پتانسیل زیادی داره که به عنوان یه گزینه درمانی برای آلزایمر مجدداً به کار گرفته بشه.
محققا موشهایی رو که تجمعات پروتئینی شبیه آلزایمر داشتن پرورش دادن و بعد به آب خوردن این حیوونا آرژنین اضافه کردن. آرژنین به طور قابل توجهی تجمع پروتئین رو توی مغز حیوونا کم کرد و بعضی از اثرات سمی اون رو هم از بین برد.
موشهایی که آرژنین خورده بودن، توی تستها رفتارهای غیرطبیعی کمتری نشون دادن و ژنهای مربوط به التهاب عصبیشون هم کمتر فعال بود. یعنی این درمان فقط پلاکها رو پاک نمیکنه، بلکه انگار داره بخشی از آسیبهای وارد شده به مغز رو هم جبران میکنه.
آزمایشهای بیشتر روی مگسهای سرکه و لولههای آزمایش هم ثابت کرد که آرژنین میتونه تودههای آمیلوئید بتا رو پاک کنه و حتی از همون اول جلوی شکلگیریشون رو بگیره. دانشمندا قبلاً میدونستن که آرژنین مثل یه «همراه شیمیایی» عمل میکنه و جلوی تا خوردن اشتباه و گره خوردن پروتئینها رو میگیره. آزمایش روی حیوونا هم نشون داده که آرژنین میتونه از سد خونی-مغزی رد بشه که برای درمان بیماریهای مغزی یه نکته حیاتیه.
دکتر ناگای میگه با توجه به قیمت پایین و امنیت بالای این ماده، میشه خیلی سریع سراغ آزمایشهای بالینی روی انسان رفت. البته باید به این نکته هم توجه کرد که محققا توی آزمایش روی حیوونا از دوزهای نسبتاً بالایی استفاده کردن و هنوز باید کار بشه تا بفهمیم دوز امن و موثر برای انسان چقدره.
با اینکه مدلهای موش و مگس سرکه معمولاً جایگزینهای خوبی برای بیماریهای انسانی هستن، اما هیچ تضمینی نیست که این نتایج عیناً روی انسان هم تکرار بشه. با این حال، نتایج اونقدر دلگرمکننده هست که بشه به آزمایشهای انسانی فکر کرد.
در نهایت، هنوز یه شک و تردیدی وجود داره که آیا پاک کردن پلاکهای آمیلوئید بتا واقعاً راه قطعی درمان آلزایمره یا نه. این تودهها قطعاً به سلولهای عصبی آسیب میزنن، اما هنوز کاملاً مشخص نیست که اونا علت اصلی شروع آلزایمر هستن یا فقط نشانهای از یه مشکل دیگه در اعماق مغز.
با تمام این حرفها، این یه قدم امیدوارکننده دیگه برای درک بهتر آلزایمر و پیدا کردن راههای مقابله با اون به حساب میاد؛ یه گزینه درمانی دیگه که به لیست بلندبالای تحقیقات اضافه شده. دکتر ناگای معتقده این یافتهها احتمالات جدیدی رو برای درمان بیماریهای عصبی که بر اثر گره خوردن پروتئینها ایجاد میشن، باز میکنه.
